Denizli şehri Türkiye’nin batısında, 1 milyona yaklaşan nüfusu, 3 milyar dolar yıllık ihracatı ile ülkenin önde gelen şehirlerindendir. Arkeologlara göre Denizli 7000 yıllık tekstil ve ticaret geçmişine sahiptir.

Denizli ve çevresinde antik dönemde, zenginliğin ana kaynağı tekstil ve buna bağlı olarak gelişen ticarettir. Bugün Denizli ili tekstil alanında dünya çapında ulaştığı başarısını, 7000 yıllık köklü geçmişine borçludur. Çünkü bu vadi insanı, tekstil ticaretinde, Hellenistik dönemden (M.Ö. 3.yy’ dan) itibaren, antik dünyada altın çağını yaşamıştır.

Antik dönemde Menderes rotası daha çok ticaret yolu olarak önemlidir. Bu yol iç kısımlardan Efes Limanı’na ticaret hacmini taşır.

Lycos Vadisi’nde Hierapolis, M.S. 2.-3.yy’ larda gelişme yönünden altın çağını yaşamıştır. Kentte dokunan kumaşlar İtalya’ya kadar ihraç edilmiş olup (Fotoğraf 1 – 2), aynı zamanda Batı Anadolu kentleriyle (Efes, Bergama, Smyrna, Sardes, Aphrodisias vb.) sıkı bir ticari ilişki sağlanarak birlik sikkeleri basılmıştır. Tekstil ürünlerinin üretilmesi ve boyanması, hali kilim dokuma yönünden Hierapolis, antik dönemin bir fabrika kenti görünümündedir. Bu üretim, diger Lycos Vadisi kentleri olan, Laodikeia ve Colossai ile beraber yapılmıştır.

Hierapolis' te Flavia Zeuxis' in Anıt Mezarı

Hierapolis’ te Flavia Zeuxis’ in Anıt Mezarı

 

Tüccar Flavia Zeuxis'in Anıt Mezarı'ndan Grekçe yazıt detayı (M.S. 1.yy).

Tüccar Flavia Zeuxis’in Anıt Mezarı’ndan Grekçe yazıt detayı (M.S. 1.yy).

Burada Flavia Zeuxis, Hierapolis’te üretilen dokuma ürünlerini (Halı, Kilim, Kumaş vb.) Efes Limanı’na götürdüğünü ve buradan gemilerle Akdeniz havzası ülkelerine sevk ettiğini, bu seyahatler sırasında İtalya’da Malia Burnu’nu 72 kez dolaştığını anlatır.

Antik dünyanın tekstil devi Laodikeia Denizli’dedir. Laodikeia’nın zenginliği tüm antik dünyada dillere destan olmuştur. Bu zenginligin en büyük kaynağı, Laodikeia’da yetiştirilen kuzguni renkli bir tür koyun ve bunların yününden sağlanan dokuma ürünleridir.

Laodikeia’ da dokunan ve Trimitia adıyla bilinen tunikler o denli ünlüydü ki, bu nedenle kent bir dönem “Trimitaria” olarak anılmıştır. Antik dönemin en güzel tekstil ürünleri Lycos (Çürüksu) Vadisi’nde dokunmuştur. Dokuma ürünleri Miletos (Balat)’u bile geride bırakmıştır. Antik dönemde Karya ve Lidya şehirleri tekstil endüstrisinde Laodikeia, Colossai ve Hierapolis’e rakiptir. Lycos Vadisi’nde yünün yıkanması, boyanması önemli bir sektör haline gelmiştir.

Antik coğrafya içinde Ionya, Lidya ve Frigya`daki endüstrilerin en önemlileri fabrikasyon tekstil üretimidir.

Laodikeia`da üretilen parlak siyah renkli yünler, özellikle yumuşaklığıyla Miletos`ta üretilenlerden daha ünlüdür ve şehrin zenginliğinin kaynağı da büyük ölçüde buna bağlıdır. Özellikle Laodikeia antik dönemde konfeksiyon sanayinde büyük ün kazanmıştır. Burada üretilen kumaşlar, kişinin zevki ve yılın modasına göre konfeksiyon olarak dikilip, tüketicinin beğenisine sunuluyordu. Bu açıdan antik dünyanın en önemli konfeksiyon merkezlerinden biri de Laodikeia’ dır.

Bölge Bizans döneminde de dinsel yönden ön plana çıkmıştır. Özellikle Osmanlı döneminde bölge, antik dönemde olduğu gibi tekstil üretiminde kendini duyurmaya devam etmiştir. Bu dönemde Babadağ, Buldan ve Kızılcabölük dokumalarının ünü her yerde duyulmuştur. Osmanlı sarayı dahi, Buldan dokumalarını tercih etmiş, Genç Osman’ın gömleği burada dokunmuştur.

Kadiköy (Babadag) ' da eski dokuma tezgahi.

Kadıköy (Babadağ)’da eski dokuma tezgahı

Yukarıda da değindiğimiz gibi, Denizli yüzyıllardır gece gündüz tekstille yaşayan bir şehir. Dünyanın en önemli ev tekstili merkezlerinden biri olan Denizli dünya pamuklu ev tekstili ihracatının % … gerçekleştirmektedir. Bu gücüyle şehirde ev tekstilinin her kolunun binlerce çeşidini bulmak mümkün.